Smooth jazz

Koliko je slojevita džez muzika pokazuje i činjenica da je i pored razvijanja različitih stilova, vrijeme donosilo uporedo i eksperimentisanje u vidu podžanrova. Jedan od njih je i tzv. Smooth jazz, podžanr džeza nastao pod izrazitim uticajem R&B, fank, rok i pop muzičkih stilova (odvojeno, ili u pak u kombinaciji ovih stilova).

O karakteristikama Smooth džeza

Moramo se vratiti u rane sedamdesete godine kada se javlja jazz fusion pokret, čiji zagovornici nastoje spojiti instrumentalnu virtuoznost i improvizacije tradicionalnih džez tonova sa modernim, elektronskim senzibilitetom. Instrument koji postaje najčešće vezan za ovaj žanr je sopran saksofon, a važniji muzičari su bili: Grover Washington, Jr.; Ronnie Laws; Wayne Shorter i Nathan Davis; a tu je i meka legato električna gitara, i muzičari kao što su Wes Montgomery i Grant Green. Jazz fusion ansambli kao što su Spyro Gyra, Weather Report, Hiroshima i Bob James' Fourplay su bili i ostali od vitalnog značaja za razvoj ovog žanra.

U principu, smooth džez numere su tzv. downtempo, najčešće se sviraju u opsegu 90-105 BPM (Beats per minute); raslojene su; melodijom dominiraju instrumenti saksofon i gitara. Brojne kompozije koje su nastale kao smooth jazz nastale su kao instrumentali, medjutim, u radio formatu koji je bio vrlo karakterističan kada je smooth džez u pitanju, ove su kompozicije sadržavale i vokale.

Razvoj podžanra – Smooth jazz

Smooth džez se može pratiti od najmanje kasnih šezdesetih godina. Producent Creed Taylor je saradjivao sa gitaristom Wes Montgomeryjem na tri popularna snimka (1967 - A Day in the Life i Down Here on the Ground, te 1968 - Road Song) koji su se sastojali upravo od instrumentalnih verzija poznatih pjesama, kao što su: Eleanor Rigby, I Say a Little Prayer i Scarborough Fair. Tada je Taylor osnovao i svoj CTI Records.

Mnogi su džez izvodjači snimali za CTI Records, uključujući i Freddie Hubbarda, Chet Bakera, George Bensona i Stanley Turrentinea. Audio zapisi su radjeni pod budnim Taylorovim okom, i obično su imali za cilj pridobiti što je moguće više pop publike, te načiniti od njih nove jazz fanove. Modus kojim se koristio Taylor je sljedeći: u kompozicijama koristiti tzv. kitnjaste aranžmane u nizu sekcija, i mnogo jači akcenat staviti na melodiju nego što je tipično za džez.

Neki kritičari i ljubitelji džeza pokazivali su otvoreno svoju nenaklonost prema CTI Recordsu, ali generalno ne može se tvrditi da je Taylor napravio lošu procjenu. Naprotiv, kritičar Scott Yanow, na primjer, piše: "Taylor je napravio veliki uspjeh u balansiranju umjetničkog sa komercijalnim."

Od sredine do kasnih sedamdesetih godina, smooth džez je zaista postao komercijalno održiv žanr. A to je sigurno i zasluga umjetnika kakvi su bili: Earl Klugh, Lee Ritenour, Larry Carlton, Grover Washington, Jr., Spyro Gyra (sa poznatom pjesmom "Morning Dance"), George Benson, Chuck Mangione, Sérgio Mendes, David Sanborn, Tom Scott, Dave i Don Grusin, Bob James i Joe Sample.

Smooth džez grupe, odnosno pojedinačni umjetnici pokazuju tendenciju da sviraju svoje instrumente na izrazito melodičan način tako da su lako prepoznatljivi. Upravo ovoj kategoriji muzičara pripadaju: saksofonisti - Kenny G, David Sanborn i Art Porter, Jr.; gitaristi - George Benson, Marc Antoine i Peter White; kao i pijanisti - Joe Sample, David Benoit i Bradley Joseph. Neki izvodjači, kao što su Dave Koz, Bob James i Nathan East poznati su po svojim brojnim saradnjama sa velikim imenima smooth džeza.

Kada govorimo o značajnim smooth bendovima onda ne smijemo zaobići: Fourplay, Pieces of a Dream, Acoustic Alchemy, Airborne i The Rippingtons.

Medju poznatim ženama koje su obilježile smooth džez su svakako: Keiko Matsui, Joyce Cooling, Mindi Abair, Candy Dulfer, Sade, Brenda Russell, Pamela Williams, Regina Belle i Anita Baker.



Savremeni smooth džez

Razvoj savremenog urbanog džeza podrazumijeva i korištenje hip-hop aspekata. Ovaj stil je namijenjen publici koja inače rado sluša radio stanice, koje puštaju odredjenu mješavinu hip-hopa i R&B-ija. Medju muzičarima koji često sviraju ovakve forme džeza su: Dave Koz, Boney James, Paul Jackson Jr., Nick Colionne, Bobby Perry, Urban Jazz Coalition, Streetwize i dr.

Urbana džez muzika obuhvata umjetnike kao što su: Michael Lington, Brian Bromberg, David Lanz, Bobby Ricketts, Kim Waters, Daniele Caprelli, Ken Navarro, Walter Beasley i Peter White.

Dugo vremena smooth džez trpio je veoma oštre kritike muzičkih kritičara. Bilo kako bilo, ovaj se podžanr ipak nametnuo kao poseban, kao melodičan, pristupačan širokom krugu publike, lagan i dopadljiv upravo u svojoj jednostavnosti. Toj je jednostavnosti zvuka i bila upućivana najteža kritika svojevremeno, ali da je publika ipak ta koja odlučuje šta će da sluša i čemu će da se prikloni - pokazalo je vrijeme. Razlog tome, možda najbolje ilustruje doživljaj smooth džeza iz perspektive Shanon West, poznate urednice radio programa:

Smooth jazz definisala bih kao jedan mekši, blaži, više R&B zvuk koji se naslanja na elemente savremene instrumentalne muzike. Muzika koju opisuje sama riječ „Smooth“ za mene je: muzika koja nema granice, dubine ili površine... muzika koja je jednostavno prijatno neupadljiva. Smooth džez je muzika orijentisana na raspoloženje, a ne na numeru, samu po sebi... Zvuk koji, uopšte, možete puštati u bilo kojem okruženju gdje prosto ne želite da ljudi budu uzurpirani, odnosno smetani muzikom.
*Ref: http://www.smooth-jazz.de/ i wikipedia