Bebop – džez stil, četrdesete godine XX vijeka

Pojava sving ere izgledala je svima opčinjavajuća, i izgledalo je da će trajati cijelu vječnost. Sving je donio priznanje džez muzike u cijelom svijetu, pa čak i izvjesno imitiranje od strane klasičnih kompozitora. Ali, bez obzira na to što su zaista veliki bendovi dali jak zamah razvoju džeza, oni su, s druge strane, uticali i na negativan imidž džez muzike. Kritičari su znali biti često na kraj srca, pa su za džez pisali da je postao "ples ludosti", oblik lagane zabave, mogućnost za muzičku karijeru čak i za one muzičare koji su daleko od ozbiljne profesionalnosti; džez je označavan i kao industrija, a ne umjetnost, čiji je jedini cilj bio da se proda mnogo ploča, jer prodaja velikog broja ploča postala je novi trend, odnosno način da se postane bogat.

Sving je, dakle, muzika koja je propratila Drugi svetski rat, i to na način da je postala svojevrsni izduvni ventil, pomoću nje trebalo je otjetari ljutnju i strah. Ova, tzv. psihološka revolucija, bila je način da se za sebe prisvoji izvjesna stabilnosti u vreme visoke nestabilnosti i svakodnevnih životnih rizika.

I tako se dešava izlazak ploče Coleman Hawkinsa, 1939 godine, pod nazivom Body and Soul. Ta je ploča imala presudan uticaj na radjanje bebopa. Hawkins je ustvari tom pločom postao uzor mnogim mladjim džez muzičarima, medju kojima je daleko najznačajniji bio Charlie Parker.

Tada se na sceni dešava vrtoglavi pad popularnosti velikih bendova, kao i oživljavanje pop muzike, koja u biti favorizuje disidente u okviru džez muzike, koji su bili protiv komercijalne prodaje zagovarane od strane velikih bendova. Ovi izolovani intelektualci publici su ponudili novu muzičku poruku, koja je potpuno neovisna od ukusa širokih masa. Bebop muzičari započeli su obnovu i tematskih materijala, daleko od pop tema, sada preferiraju bluz teme iz prošlosti, odnosno okreću se ponovo prema originalnim džez kompozicijama, sa svom njihovom porukom „slobode“. Oni su označili i povratak ka malim klubovima i malim ansamblima, odnosno vraćanje od velikih bendova ka malim combo bendovima. Novi val muzičara obelježio je napredovanje ka jednom mnogo više ličnom, vrlo intimnom i iskrenom obliku muzike. Bebop je sve više postajao oblik tzv. "privatnog" izražavanja. Bebop je postaomuzika za slušanje, za razliku od ranijih žanrova džeza, koji su označavani više kao muzika za ples.

Džez muzičari i jesu, prije svega, zabavljači. Ali, sada su postali i istraživači, čak i naučnici. Umjesto da svira ono što je prirodno, bebop improvizator sada pokušava da svira ono što nije prirodno. Bebop je potpuno novi fenomen, i ne samo da nije nastavio razvijati do tada formiranu džez tradiciju, već je, naprotiv, predstavljao oličenje podrivanja te iste tradicije.

Bebop – strast za improvizacijom

Sam naziv žanra "Bebop" izveden je iz izraza "flatted fifth", kako se ustvari zove omiljeni muzički interval bebop muzičara. Radi se, dakle, o onomatopeji dvaju kratkih nota, tipičnih za kraj fraze. Akcenat leži na tome da je praktično ovaj interval bio omražen, da ne kažemo nedozvoljen, u dotadašnjim velikim džez bendovima. Naime, tzv. “flatted third” i “seventh” su bili omiljene note, ili "blue notes", ono što je predstavljalo note “par excellence”, ali “flatted fifth” nije bio popluaran ni u bluzu.

Jedini razlog zbog kojeg uopšte možemo govoriti o zamahu Bebopa, kao grani džeza, jeste da raniji koncept džeza i Bebop dijele zapravo istu instrumentaciju i strast za improvizacijom.

Odnos izmedju novih heroja i starih je bio više jedan vid otudjenja, a ne nastavak stečene baštine. Novi heroji su bili gitarista Charlie Christian, basista Boris Blanton (Duke Ellington's Band), saksofonista Charlie Parker, Cab Callovai - trubač Dizi Gilespija, pijanistaThelonious Monk, Count Basie - saksofonista Lester Janga, Luis Armstrong - saksofonista Dexter Gordona. Oni nisu bili nasljednici orkestara svojih gospodara: njima su dodijeljene, naizgled, sporedne uloge, no ipak su postali oličenje svojih bendova.

Jezgro bebop muzike ne nalazi se samo u formatu, već u onom egzistencijalnom raspoloženju koje je priču vratilo nazad na bluz. Bebop solista ujedno je i pjesnik i filozof, nije samo zabavljač. Tako su sinkope, koje bi trebalo da olakšaju ples, postale zastarjele. U izvjesnom smislu, bebop označava nestanak sinkopa, makar privremeni, iz džez muzike, čime dolazi do prenošenja džeza iz dvorana za ples u potkrovlje. To više nije muzika za mase, već muzika za elitu.

Bebop je strukturalno i emotivno složeniji nego sving. Njegova pojava pojačava rast jedne kolektivne svijesti o džezu u zajednici. Kao zaseban muzički pravac, ima popustljiviju strukturu, što je još jedan korak u progresivnu emancipaciju džeza. Ovaj stil naglašava nevažnost ritmičnog aspekta, a ističe emocionalnu snagu koju nosi solo. To smanjuje kompleksnost polifonih melodija i povećava značaj stila, te je tako bebop odnjegovao jedan novi krug melodičnih inovacija.

Bop fraziranje poigrava se sa ritmom, i to na način koji daje poseban smisao i pauzi izmedju dvije note. Ritam sekcija je pojednostavljena, više bazirana na bas i bubanj, tako oslobadjajući gitaru i klavir. Kako je rastao značaj basa (što se počelo dešavati sa Blantonom), bubnjevi su počeli da akcentiraju muziku, a ne samo da daju tempo. Ritam sekcije, koje su činile više tehnički dio ansambla, sada dobivaju novi stepen slobode. Upravo to slabljenje klasične ritam sekcije, stvara novi uzdržani koncept ritma, akcentiran vrlo dozirano, te tako dozvoljava solistima da "misle".

Disonance i nove tonske boje, uz neregularno fraziranje sa oduševljenjem su prihvaćene. Dok su veliki sving orkestri imali jasno postavljene muzičke aranžmane, bebop muzičari su bili puno slobodniji i skloniji improvizaciji. Većina bebop umjetnika posjedovala je virtuoznu izvodjačku tehniku. Muzičari više ne improvizuju varirajući samo melodiju, nego stvaraju slobodne, sjajne improvizacije na zadani harmonijski oblik. Još jedna novost koja se javlja u bebopu je jam session. To je slobodno, spontano improviziranje muzičara, obično više za lično uživanje, i obično bez šire publike.

Decenijama se džez muzika kretala u pravcu formiranja većih i većih orkestara. Bebop je napravio vrlo oštar zaokret prema manjim ansamblima i manje organizovanoj muzici, manje formalizovanoj. Uobičajeni bebop combo sastav imao je: saksofon, trubu, kontrabas, bubnjeve i pianino. Ovakav tip malog sastava imali su, tada vrlo popularni, Charlie Parker (saksofonist) i Dizzy Gillespie (trubač). Ovaj tip manjeg orkestra, ponekad je pojačavan dodatnim saksofonistom, gitaristom ili drugim duhačkim instrumentom, a vrlo rijetko nekim gudačim instrumentom.

Čak i izgled muzičara se dramatično promjenio - bop uniformu činili su: šešir, naočare i kozja bradica, a ne večernje odijelo kao u sving doba.

Tokom pedesetih godina džez je izgubio svoju dominantnu poziciju u izdavačkoj industriji. Uz velika odricanja, vrlo izražen trud i muzičara i izdavača, ipak je, u tom industrijskom smislu gubio popularnost.

Medjutim, džez je bio i ostao - muzika, umjetnost sama po sebi. Dok je publika nastavila da juri nove trendove, džez je stvarao sopstvenu ikonografiju. Bebop umjetnik je identifikovan sa onim kako izgleda, jer je način oblačenja ustvari bio način govora.

Bebop muzičari, buntovnici koji donose mir

Najpoznatiji predstavnici bebopa bili su: saksofonist Charlie Parker, trubač Dizzy Gillespie i pijanist Thelonious Monk. Ali, ovaj period ostat će pamćen i po muzičarima kao što su: Cannonball Adderley, alt saksofon; Art Blakey, bubnjevi; Clifford Brown, truba; Ray Brown, kontrabas; Paul Chambers, kontrabas; Kenny Clarke, bubnjevi; John Coltrane, tenor saksofon; Miles Davis, truba; Sadik Hakim, pianino; Duke Jordan, pianino; John Lewis, pianino i brojni drugi.

Turbulencije koje je donio rat, implicirale su se i na muzičku scenu. Strah, nestabilnost, bijes, morali su naći način da se ispolje. Bunt koji prati teška vremena, manifestuje se i kroz muziku, te tako biva okidač za stvaranje novog vala, obilježenog prekidom sa svime što je smatrano ostavštinom „normalnog“, mirnodopskog vremena.

Ljubitelji bebopa, i sami po prirodi buntovnici, smatraju ovu fazu jednom od vrlo plodnih, ali svakako i vrlo značajnih za neke kasnije varijacije džeza, koje će obilježiti drugačije načine života i drugačije životne sudbine.

Smooth jazz

Koliko je slojevita džez muzika pokazuje i činjenica da je i pored razvijanja različitih stilova, vrijeme donosilo uporedo i eksperimentisanje u vidu podžanrova. Jedan od njih je i tzv. Smooth jazz, podžanr džeza nastao pod izrazitim uticajem R&B, fank, rok i pop muzičkih stilova (odvojeno, ili u pak u kombinaciji ovih stilova).

O karakteristikama Smooth džeza

Moramo se vratiti u rane sedamdesete godine kada se javlja jazz fusion pokret, čiji zagovornici nastoje spojiti instrumentalnu virtuoznost i improvizacije tradicionalnih džez tonova sa modernim, elektronskim senzibilitetom. Instrument koji postaje najčešće vezan za ovaj žanr je sopran saksofon, a važniji muzičari su bili: Grover Washington, Jr.; Ronnie Laws; Wayne Shorter i Nathan Davis; a tu je i meka legato električna gitara, i muzičari kao što su Wes Montgomery i Grant Green. Jazz fusion ansambli kao što su Spyro Gyra, Weather Report, Hiroshima i Bob James' Fourplay su bili i ostali od vitalnog značaja za razvoj ovog žanra.

U principu, smooth džez numere su tzv. downtempo, najčešće se sviraju u opsegu 90-105 BPM (Beats per minute); raslojene su; melodijom dominiraju instrumenti saksofon i gitara. Brojne kompozije koje su nastale kao smooth jazz nastale su kao instrumentali, medjutim, u radio formatu koji je bio vrlo karakterističan kada je smooth džez u pitanju, ove su kompozicije sadržavale i vokale.

Razvoj podžanra – Smooth jazz

Smooth džez se može pratiti od najmanje kasnih šezdesetih godina. Producent Creed Taylor je saradjivao sa gitaristom Wes Montgomeryjem na tri popularna snimka (1967 - A Day in the Life i Down Here on the Ground, te 1968 - Road Song) koji su se sastojali upravo od instrumentalnih verzija poznatih pjesama, kao što su: Eleanor Rigby, I Say a Little Prayer i Scarborough Fair. Tada je Taylor osnovao i svoj CTI Records.

Mnogi su džez izvodjači snimali za CTI Records, uključujući i Freddie Hubbarda, Chet Bakera, George Bensona i Stanley Turrentinea. Audio zapisi su radjeni pod budnim Taylorovim okom, i obično su imali za cilj pridobiti što je moguće više pop publike, te načiniti od njih nove jazz fanove. Modus kojim se koristio Taylor je sljedeći: u kompozicijama koristiti tzv. kitnjaste aranžmane u nizu sekcija, i mnogo jači akcenat staviti na melodiju nego što je tipično za džez.

Neki kritičari i ljubitelji džeza pokazivali su otvoreno svoju nenaklonost prema CTI Recordsu, ali generalno ne može se tvrditi da je Taylor napravio lošu procjenu. Naprotiv, kritičar Scott Yanow, na primjer, piše: "Taylor je napravio veliki uspjeh u balansiranju umjetničkog sa komercijalnim."

Od sredine do kasnih sedamdesetih godina, smooth džez je zaista postao komercijalno održiv žanr. A to je sigurno i zasluga umjetnika kakvi su bili: Earl Klugh, Lee Ritenour, Larry Carlton, Grover Washington, Jr., Spyro Gyra (sa poznatom pjesmom "Morning Dance"), George Benson, Chuck Mangione, Sérgio Mendes, David Sanborn, Tom Scott, Dave i Don Grusin, Bob James i Joe Sample.

Smooth džez grupe, odnosno pojedinačni umjetnici pokazuju tendenciju da sviraju svoje instrumente na izrazito melodičan način tako da su lako prepoznatljivi. Upravo ovoj kategoriji muzičara pripadaju: saksofonisti - Kenny G, David Sanborn i Art Porter, Jr.; gitaristi - George Benson, Marc Antoine i Peter White; kao i pijanisti - Joe Sample, David Benoit i Bradley Joseph. Neki izvodjači, kao što su Dave Koz, Bob James i Nathan East poznati su po svojim brojnim saradnjama sa velikim imenima smooth džeza.

Kada govorimo o značajnim smooth bendovima onda ne smijemo zaobići: Fourplay, Pieces of a Dream, Acoustic Alchemy, Airborne i The Rippingtons.

Medju poznatim ženama koje su obilježile smooth džez su svakako: Keiko Matsui, Joyce Cooling, Mindi Abair, Candy Dulfer, Sade, Brenda Russell, Pamela Williams, Regina Belle i Anita Baker.



Savremeni smooth džez

Razvoj savremenog urbanog džeza podrazumijeva i korištenje hip-hop aspekata. Ovaj stil je namijenjen publici koja inače rado sluša radio stanice, koje puštaju odredjenu mješavinu hip-hopa i R&B-ija. Medju muzičarima koji često sviraju ovakve forme džeza su: Dave Koz, Boney James, Paul Jackson Jr., Nick Colionne, Bobby Perry, Urban Jazz Coalition, Streetwize i dr.

Urbana džez muzika obuhvata umjetnike kao što su: Michael Lington, Brian Bromberg, David Lanz, Bobby Ricketts, Kim Waters, Daniele Caprelli, Ken Navarro, Walter Beasley i Peter White.

Dugo vremena smooth džez trpio je veoma oštre kritike muzičkih kritičara. Bilo kako bilo, ovaj se podžanr ipak nametnuo kao poseban, kao melodičan, pristupačan širokom krugu publike, lagan i dopadljiv upravo u svojoj jednostavnosti. Toj je jednostavnosti zvuka i bila upućivana najteža kritika svojevremeno, ali da je publika ipak ta koja odlučuje šta će da sluša i čemu će da se prikloni - pokazalo je vrijeme. Razlog tome, možda najbolje ilustruje doživljaj smooth džeza iz perspektive Shanon West, poznate urednice radio programa:

Smooth jazz definisala bih kao jedan mekši, blaži, više R&B zvuk koji se naslanja na elemente savremene instrumentalne muzike. Muzika koju opisuje sama riječ „Smooth“ za mene je: muzika koja nema granice, dubine ili površine... muzika koja je jednostavno prijatno neupadljiva. Smooth džez je muzika orijentisana na raspoloženje, a ne na numeru, samu po sebi... Zvuk koji, uopšte, možete puštati u bilo kojem okruženju gdje prosto ne želite da ljudi budu uzurpirani, odnosno smetani muzikom.
*Ref: http://www.smooth-jazz.de/ i wikipedia

Jazz/dzez - magicni zvuk duse

Jazz (dzez) kao noviji i specifican muzicki stil radja se krajem XIX i pocetkom XX vijeka u Sjedinjenim Americkim Drzavama. Njegovi su korijeni u africkoj tradicionalnoj muzici.

Ovaj pravac prepoznatljiv je po upotrebi bluz nota, sinkopa, svinga, poliritmova i improvizacije. Često se za džez kaže da je sav satkan od improvizacije. Medjutim, upravo je improvizacija ono što odvaja džez od klasične muzike. Specifikum džez muzike, pa i same ove improvizacije, leži u činjenici da su džez muzičari bili često neobrazovani u muzičkom smislu, ali izrazito talentovani, što je džezu dalo dodatnu notu, notu topline, lične priče i njenog doživljaja u trenu, trenu kad se muzika i izvodi. Kreativnosti džez muzičarima nikad nije nedostajalo; smjelo i hrabro, znalački i tvorački znali su od običnog trenutka napraviti onaj za pamćenje.

Kako je dvadeseti vijek bio obilježen brojnim promjenama, odrazilo se to i na razvoj džez muzike. U početku se džez svirao po predgradjima i zabačenim barovima, daleko od ušiju publike istančanog sluha. Kao pravac, džez je pretrpio i brojne kritike zbog naglašene erotičnosti u novom zvuku koji je donio... da bi četrdesete godine donijele nove stilove namijenjene široj publici, što je bio ozbiljan ulazak džeza u svijet muzike koja je danas izuzetno cijenjena, muzike koja se sluša kako u koncertnim dvoranama tako i u jazz klubovima. Danas jazz zauzima značajno mjesto i u izučavanju na muzičkim akadamijama, pa čak i na specijalizovanim jazz akademijama.

Oko vremenskog okvira nastanka džeza istoričari su prilično saglasni, no, to nije slučaj kada govorimo o samom porijeklu riječi „jazz“. Jedni tvrde da je naziv proizišao iz imena izvjesnog Jasbo Browna. Drugi riječi „jazz“ dodijeljuju francusku etimologiju, i to na način da „jazz“ dolazi od riječi "Jaser" (brbljati), radi se, znači, o razgovoru, ali razgovoru među instrumentima. Meni lično, ovo drugo tumačenje je najdraže. Neki antropolozi pripisivali su mu i odredjeno seksualno značenje. Bilo kako bilo, svi oni koji su zavoljeli džez, zavoljeli su ga zbog slobode koju ovaj pravac oličava, a svakako ne zbog samog porijekla riječi. Jazz ne može stati u jednu nazor skovanu definiciju, niti ga se da tumačiti jezikom svakodnevnice, jazz je priča koja se da otkriti samo srcem.

https://farm1.staticflickr.com/148/432334050_2fb8984918.jpg
More of that Jazz by fabbio, on Flickr

Istorijski razvoj džez muzike

Vratiti se korijenima nastanka džez muzike, uvijek je nekako teško, obzirom da je poznato da postoji odredjena veza ove muzike sa porobljavanjem afričkog naroda koji je radio na američkim plantažama. U periodu od 1890. do 1910. u Nju Orleansu, SAD, nastaje novi muzički pravac. Nju Orleans je zbog svog povoljnog geografskog položaja bio jedna od najvećih luka u koju su uplovljavali brodovi koji su prevozili porobljen afrički narod. Afrička tradicionalna muzika pod uticajem lokalnog folklora i muzike, izvođena na evropskim instrumentima dobila je naziv džez. Mnogi će reći da odatle i dolazi taj, ponekad, tako plačljivi, tužni ton koji nalazimo u džez numerama, ton obavijen bolom istrgnutim sa dna srca. Svoju kulturu, dio domovine ipak su sačuvali u jednom novom obliku, te tako svijetu rekli muzikom ono što su ćutale brojne generacije. Tako su nastali prvi džez stilovi Regtime i New Orleans Jazz ili Hot Jazz, a kasnije poznatiji i kao Dixieland. Prvi džez muzičari su bili Scott Joplin - "Kralj Regtajm stila", Jelly Roll Morton, Ma Rainey i W.C. Handy – "Otac Bluza".

Kada se pojavio radio, desila se i nova revolucija džeza. Radio je omogućio džez muzičarima da se njihov rad čuje širom Amerike. Dvadesetih godina XX vijeka, titulu kraljice bluza nosila je Bessie Smith. Pored nje, popularnost stiču i Paul Whiteman, George Gershwin, Ted Lewis, King Oliver, Louis Armstrong, Sidney Bechet, Bix Beiderbecke i Fletcher Henderson.

Nakon Velike Depresije, u punom sjaju, na scenu stupa džez muzika, koja iz korijena mijenja američku kulturu. Bitnu ulogu odigrao je Luis Armstrong, čija je improvizacija uticala na mnoge velikane džeza poput Kab Kaloveja, Dizi Gilespija, Bing Krozbija… da bi se stil proširio na vokaliste poput Ele Ficdžerald i Bili Holidej.

Ekonomska kriza i izbijanje II Svjetskog rata prekidaju put kojim se džez razvija, ali ipak donose nešto novo. Javlja se novi stil džeza nazvan Bibop („Bebop”). Bibop su stvorili muzičari koji su zahtijevali više kreativne slobode nego što je sving to dozvoljavao. Pioniri ovog pravca su bili Charlie Parker, Dizi Gilespi, Thelonius Monk, Bud Powell, Kenny Clarke, Max Roach i Ray Brown. Stil je uveo pravu revoluciju u džez muzici time što je diktirao i stil života, a poslije kratkog vremenskog perioda postao je osnovni jezik džez muzičara.

Kako su četrdesete godine donijele Bibop, tako su pedesete donijele Hard-Bop, koji se svirao na istočnoj obali Amerike. Osnovni značaj Hard-Bopa je ponovno spajanje džeza sa bluzom. Hard-bop je stil sa više duše, znali su reći muzički kritičari tog vremena. Godina 1954. ostaće zapamćena po prvom Njuport Džez Festivalu, koji danas važi za jedan od najboljih džez festivala na svijetu.

Šezdesete godine donose stalnu borbu za ljudska prava, usljed čega dolazi do razvoja i novih stilova džeza. Tako se pojavljuju Slobodan („free“) džez, Avantgardni džez i Džez Fuzija (Spajanje) koji dolazi uporedo sa pojavom električnih instrumenata.

Godina 1971. sa smrću najuticajnijeg džez muzičara Luisa “Sačmo” Armstronga, činilo se kao da je donijela i smrt samog džeza. Tuga jeste bila velika, džez jeste pretrpio odredjena talasanja, no sa pojavom kompakt diskova 1983.godine, oživjela je i nada za vraćanje pod svjetla reflektora džez muzike i džez muzičara. Prave se razne kompilacije, sa ploča na diskove snimaju se ranije nastale stvari; muzika ide dalje; stvara se jedna nova publika; radjaju se nove ljubavi; džez ponovo živi predstavljen u svom najljepšem svjetlu; svojim velikanima se odužio stvaranjem novih obožavalaca i time sebi produžio život u beskonačnost.

Kao rezultat uloženog truda i džez se dalje razvijao, i to konstantno osluškujući dinamiku vremena i nova shvatanja svoje publike. Stalno se istražuje, improvizuje na razne načine, iskušava publika, te tako dobivamo stilove kao što su Acid i Smooth džez. Nove snage poput Pat Metheny-ja, Sade, Jamiroquai, Brand New Heavies, Moloko i drugih stupaju na pozornicu džeza.

Pokušaji, potrage za novim zvukom nisu izostali niti devedesetih godina. Pojavom elektronske muzike, sama se nametnula i želja za kombinovanjem te vrste muzike sa džezom. Najuspješniji u svojim eksperimentima su Bjork i grupa Portishead.

Sa početkom XXI vijeka javljaju se mlade džez zvijezde od kojih zavisi budućnost i sam opstanak džez muzike: Norah Jones, Diana Krall, Jill Scott, Jamie Cullum, Erykah Badu, Amy Winehouse…

Željela bih da u ovoj temi zajedno pričamo o njima, poznatim i manje poznatim, vama omiljenim i rado slušanim... o svemu što smatrate zanimljiv, a odnosi se na džez. Sva ova imena nije dovoljno samo spomenuti. Obzirom na velike muzičare i sjajne karijere koje su nama ostavile nezaboravne zvukove, mislim da zaslužuju prostor u kojem će biti dostojanstveno predstavljena njihova ličnost i bogati muzički opus.

Značaj „improvizacije“ u džezu

Ranije smo spomenuli improvozaciju; ovdje se ne radi o pukoj improvizaciji, da to bude jasno, već se radi o tome da improvizator izvornu melodiju mijenja tako što mijenja njenu visinu i ton. Varijacija na temu ima više. I sama improvizacija vremenom je doživjela razne promjene. Nesumnjivo da je bila osnovni element afričke i afro-američke muzike. U početku se izvodila na način call and response tj. način kod kojega se izmjenjuju pojedinac i grupa. U New Orleans jazz stilu muzičari su naizmjenično improvizovali melodiju, dok je u swingu improvizacija svedena na minimum jer big bandovi sviraju isključivo napisanu melodiju.

Najznačajnije ritamske karakteristike džeza su: sinkopirani ritam, sloboda izvođenja i stalan ritmički puls. Jazz melodije vrlo su fleksibilne kao i ritam.

Jazz najčešće svira mala grupa – combo od dva do osam izvođača ili velika grupa – big band od deset do petnaest izvođača. Temelj izvođačkog sastava je ritamska sekcija koja se najčešće sastoji od klavira, kontrabasa, udaraljki, ponekad bendža ili bas gitare. Solistički instrumenti su: kornet, truba, saksofon (sopran, alt, tenor, bariton), klavir, klarinet, vibrafon, trombon i dr. Svakom, bilo većem ili manjem sastavu, svojstvena je solistička postava. Princip sviranja nije stvaranje homogenog zvuka, već naprotiv isticanje razlika u instrumentalnim bojama.

Klasična postava instrumenata se u novije vrijeme obogaćuje nizom novih rijetkih instrumenata, posebno iz folklora raznih zemalja. Tako se u free jazu koriste alpski rog, sitar, frule i različite udaraljke. Uz njih se susreću i instrumenti s električnim pojačalima, kao što su gitara, kontrabas, klavir i vibrafon, pa trube i saksofoni.

Sa stilovima džeza, podvrstama, uticajima vremena u kojem je nastao i razvijao se, sjajnim džez izvodjačima, omiljenim numerama upoznaćemo se u nastavku teme... Ali, polako... Za početak uživajte...

http://en.wikipedia.org/wiki/Jazz
http://hr.wikipedia.org/wiki/Jazz
http://members.tripod.com/~hardbop/
http://www.jazzistry.org
http://www.allaboutjazz.com

Miloš Karadaglić

“Kada sam imao 16 godina, odlučio sam da uzmem sudbinu u moje ruke, a čuo sam da je Kraljevska akademija u Londonu najbolje mjesto za učenje klasične muzike. Trebalo je poslati audio zapis i ja sam odlučio da snimim svoje sviranje bez ičijeg znanja“, ispričao je Karadaglić.
Nakon toga, primljen je na Kraljevsku akademiju, i imao je nevjerovatan uspon ka vrhu, što potvrđuju brojne nagrade i priznanja.

Dok prelazi sa nezaboravnih kompozicija Tarege i Albeniza na apstraktne oblike Domenikonija, čini se da Miloš baca potpuno drugačije svijetlo na sviranje ovog instrumenta.

"Sedamdesete godine predstavljaju  zlatno doba gitare, ali situacija je bila drugačija jer je mnogo značajnija bila podrška medija, BBC-a i ostalih" kaže Miloš.

"Zbog Džulijana Brima i Džona Vilijamsa, klasična gitara se odomaćila. Ali svijet se promijenio, a samim tim i muzika koju ljudi žele da slušaju. Želim da probudim gitaru iz hibernacije, i da pokažem šta mogu i šta moj instrument može"


Miloš Karadaglić je rođen prije 28 godina, i ovaj mladi Crnogorac je od malih nogu želio da bude umjetnik.

Ali u zemlji koja nema značajnu tradiciju klasične gitare, to je predstavljalo veliki izazov.

Sve je počelo kada je Miloš otkrio staru i prašnjavu gitaru s prekinutim žicama na vrhu ormara u spavaćoj sobi svojih roditelja.

Neobjašnjivo, ovaj  instrument ga je uvjerio da on mora postati gitarista.

Budući da, kako on kaže, "to je još uvijek  bilo na neki način komunistički" i nije bilo privatnih učitelja gitare, on je upisao u osnovnu muzičku školu.

Njegov napredak je bio neviđeno brz, te je sa 9 godina prvi put nastupao, a sa 11 trijumfovao na nacionalnom takmičenju.

Bio je i talentovan pjevač, pa je jedno vrijeme bio radijska i televizijska zvijezda.

Usavršavanje na Kraljevskoj akademiji u Londonu

1996. godine je prvi put svirao van Crne Gore, i to u Parizu, gdje je i kupio prvu pristojnu gitaru, model Hoze Ramirez.

Došao sam na akademiju kao naivno dijete, ja jesam imao svoje ideje o muzici i kako sam htio da zvučim, ali mi je bio potreban neko ko će to usmjeravati.

Zatim se susreo sa gitaristom iz Glazgova, Dejvidom Raselom, koji ga je ubijedio da mora da uči na Kraljevskoj muzičkoj akademiji u Londonu.

Nakon učenja u Beogradu i izuzetnog truda da bi poboljšao tehniku, poslao je snimak akademiji u Londonu, a Majkl Levin je osjetio nešto posebno u tom snimku, pa je Miloš dobio stipendiju.

Levin je postao njegov mentor, i vodio ga kroz izuzetno uspješno školovanje na akademiji.

"Došao sam na akademiju kao naivno dijete, ja jesam imao svoje ideje o muzicii i kako sam htio da zvučim, ali mi je bio potreban neko ko će to usmjeravati.

  Majkl je bio nevjerovatan, jer me nikad nije spriječavao da se izrazim, ali mi je pomogao da se izrazim sebe bolje".

Levinov uticaj je preveden u kreativnu pomoć na Miloševom albumu, na kojem su četiri kompozicije od Albeniza i Granadosa, koje je upravo Levin transkribovao za gitaru. Miloš je posebno oduševljen Levinovim radom na kompoziciji "Oriental".

"Nekada, gitarski aranžmani dijela na klaviru zahtjevaju da se napravi previše kompromisa, ali je Majkl našao način da zadrži umjetnički kvalitet originalnog djela, a da ujedno djelo bude kao prirodno pravljeno za gitaru. Sinoć sam slušao moje izvođenje "Orientala", nakon nekog vremena, i zbilja je magičan osjećaj".

Domenikoni na posebnom mjestu

Miloševa je ideja da album tematski sadrži i muziku sa Mediterana.

Kad sam prvi put svirao te (Domenikonijeve) kompozicije, publika je plakala. Osjećam se kao da sam u transu svaki put kad izvodim ta djela

"Bio sam inspirisan predivnim snimcima Segovije na kojima svira Granadosa, Taregu i Albeniza. Postoji veliki uticaj Orijenta jer su Mavri donijeli gitaru u Španiju.

Posebno mjesto za Miloša ima savremeni kompozitor Domenikoni.

"Prvi put sam ga čuo kad sam imao 11 godina, i to u Londonu. Zaintrigiralo je moju maštu jer me vratilo u djetinjstvo, na mjesta u Crnoj Gori gdje bih sjedio satima i razmišljao o budućnosti. Te kompozicije su izuzetno tehnički zahtjevne i čine da gitara na momente i ne zvuči kao gitara.

"Kad sam prvi put svirao te kompozicije, publika je plakala. Osjećam se kao da sam u transu svaki put kad izvodim ta djela".

Ovo je samo početak za Miloša, a granica čini se nema. On razmatra više planova za širenje svog gitarskog repertoara i potencijala.

"Džulijan Brim i Džon Vilijams su radili sa savremenim kompozitorima i doveli do toga da gitara bude jednaka sa ostalim instrumentima. Volio bih da radim sa filmskim kompozitorima, jer je film izuzetno uticajan medij. Komponovanje soundtreka ili nova solistička kompozicija su divne stvari za uraditi".

"Gitari je potrebna renesansa. Ne postoji pristupačniji, niti ljepši instrument od gitare, i ja želim da je približim novoj generaciji slušalaca.

Vijesti 

David Bouwie

Moram priznati da je bilo teško napisati tekst o umjetniku koji je više od 50 godina prisutan na svjetskoj muzičkoj sceni i koji je doživio toliko stilskih preobražaja. Pri pisanju nečije biografije potrebno je izbaciti sve suvišne ili manje bitne informacije kojih je kod ovog muzičara bilo malo, stoga je i samo pisanje teksta predstavljalo pravi izazov za mene. Filozofski tekstovi, avantgardna muzika, atraktivni scenski nastupi, kontroverzan stil oblačenja i još mnogo toga čini ovog čoveka umetnikom i genijem, muzičarem koji je konstatno pomerao granice u svojoj profesiji. Spajao je nespojivo i istupao iz šablona muzičkih žanrova.

Jednom davno je izjavio da ima odvratnu potrebu da bude nešto više od čovjeka. Da bude superčovjek. Dok je to u svijetu zabave zaista i postao, u domenu svog privatnog života uspeo je da sačuva intimu i stabilnu porodicu. Iza njegovih očiju različitih boja, ipak se krije običan čovjek sa neobičnim talentom i potrebom da uvek bude drugačiji, ne kopirajući ni sebe, ni druge.

Svoj muzički ukus je počeo da gradi sa devet godina, slušajući Fets Domina (Fats Domino), Čak Berija (Chuck Berry), Litl Ričarda (Little Richard), Čarls Mingusa (Charles Mingus), Džon Koltrejna (John Coltrane)... 1959. je dobio od majke saksofon i tada je počeo da se bavi muzikom. 1962. je osnovao svoj prvi bend Konrads, a pored njega je svirao u bluz grupama poput King Biz (The King Bees), Meniš Bojs (The Manish Boys), Lour Frd (The Lower Third) i Rajot Skvod (The Riot Squad). Sredinom 60ih je u ovim bendovima nastupao pod imenom Dejvi Džouns (Davy ili Davie Jones), a ’66. , da ga ne bi mešali sa istoimenim članom grupe Monkiz (The Monkeys) menja ime u Dejvid Bouvi. Sa gore pomenutim grupama je izdao nekoliko neuspešnih singlova, a 1967. izdaje svoj prvi album pod imenom „David Bowie“. Album nije postigao uspeh i Dejvid odlazi na studije mimike.

„The Rise and Fall of Ziggy Stardust and Spiders from Mars“ naziv je Bovijevog konceptualnog albuma iz 1972. na koji kritičari gledaju kao na remek-delo. Zigi Stardast, kako je sebe Bouvi tih godina zvao, je Marsovac koji je došao na planetu Zemlju da spasi čovečanstvo od banalnosti, znajući da Zemlju čeka propast za pet godina. Zigi je pritom seksualno promiskuitetna rok zvezda i konzument droga. On propoveda o miru i ljubavi, ali ga ubijaju njegovi obožavaoci. Osoba koja je inspirisala Bouvija za Zigijev lik je bio Vins Tejlor (Taylor), rok muzičar popularan krajem 50ih godina. Album je stilski bio čist glam rok, nastao pod uticajem muzike grupa Hu (The Who), Bič Bojs (Beach Boys), Velvet Andergraund (Velvet Underground), Ti Reks (T Rex)...

Album počinje uvodnom pesmom „Five Years“ koja priča o misiji Zigi Stardasta, glavnog junaka ovog muzičkog dela. „Moonage Daydream“ opisuje nastanak Marsovca kombinovanjem religije, romanse, seksualne slobode, buntovništva i strasti. U pesmi „Starman“, Zigi putem radia šalje poruku zemaljskoj omladini. Za „Lady Stardust“ se predpostavlja da je upućena Marku Bolanu (Marc Bolan), pevaču Ti Reksa kao pioniru glam pokreta. „Star“ opisuje lepotu života rok zvezde. „Zigi Stardust“ je priča o istoimenom liku. „Suffragette City“ sadrži frazu „Wham bam thank you ma’am!” koju je Dejvid nadalje često koristio na svojim nastupima. Priča o Zigiju konačno se završava pesmom “Rock’n’Roll Suicide” koja opisuje propast muziče zvezde i njenu smrt. Album sadrži dramski splet do tada neviđen na muzičkoj sceni i zbog toga se ovo izdanje smatra avantgardnim delom. „Pauci sa Marsa“ („Spiders from Mars“) je ime Bouvijevog pratećeg benda koji su činili Mik Ronson, Trevor Bolder, Mik Vudmansi (Mick Woodmansey), Rik Vejkmen i Dejna Gilespi (Dana Gillespie). Album je propraćen turnejom na kojoj se Dejvid predstavljao kao Zigi i nosio frizuru u obliku crvenog plamena. Ovom pločom Dejvid Bouvi je postao internacionalna zvezda i počeo da sarađuje sa drugim bendovima.

Seks, droga, rokenrol i ZigiSarađivao je sa svim velikim imenima, od Lenona (John Lennon) do nekadašnjih članova benda Nirvana. Ne postoji žanr u kom se nije oprobao, od glem roka (glam rock), elektronike, popa, rokenrola do džeza, koji ga je uveo u muzičke vode. Nijedna figura pop kulture nije toliko dugo trajala, a uspevala da ostane zagonetka. Bio je i ostao trendseter u najrazličitijim oblastima sveta zabave, preuzimajući rizike i boreći se sa kritikom još od kraja 60-ih godina. Uz ime Elvisa Prislija (Elvis Presley) stoji epitet kralja roka, dok se Majkl Džekson (Michael Jackson) naziva kraljem popa. Pa, ipak, najznačajniji muzički kritičari, novinari Rolling Stones, NME i Q magazina opisuju Bouvija kao "boga i batinu", jer je u svakom trenutku bio na vrhu muzičke scene, ostavljajući fanove i kritičare gladnim za još skandaloznih izjava, još svetlucavih kostima, još transformacija. Danas, nakon 27 studijskih albuma, najveća pobeda gospodina Bouvija je to što, za razliku od većine svojih kolega, nije postao kliše, niti parodija samog sebe.

Karijeru je započeo u rodnom Londonu, davne 1966. godine. Nakon albuma David Bowie iz 1969. godine i The Man Who Sold the World, Bouvi izdaje konceptualni album o svom alter egu Zigiju Stardastu (Ziggy Stardust). Biće to jedno od najintrigantnijih i muzički najkompletnijih izdanja u istoriji pop kulture. Te 1972. godine, glem rok scena dobija svoju figuru-vodilju, u vidu mršavog mladića sa različitim bojama očiju, koji provocira svojom seksualnošću i prisustvom, ne odvajajući se od platformi sa šljokicama.

Muzička vrteška
Osamdesetih Bouvi nastavlja da niže uspehe, a pop himne China Girl i Let's Dance od superzvezde stvorili su megazvjezdu. U to vreme, glumi i u dva filma Labyrinth i Absolute Beginners, za koje je komponovao muziku. Iako je važio za umetnika sa kojim je bilo lako sarađivati, bolje se izražavao kao solista, te je sredinom 90-ih zavladao elektronskom scenom i solo izvođenjima, u kojima je imao pomoć Dejv Grola (Dave Grohl), Pet Shop Boys-a i drugih. U novom milenijumu pokazao je svoju zrelu, odraslu dimenziju u kojoj je preispitivao poglede na život, smrt, vjeru, ali i ljubav.

Godine 2004. Bouvi preživljava srčani udar, što je rezultiralo njegovom medijskom tišinom koju je prekidao kako bi učestvovao na dobrotvornim koncertima, dajući izjave samo odabranima. Tokom karijere podržao je mnoge kolege, poput Nine Inch Nails i bendaThe Pixies, za koje smatra da su najznačajnija tvorevina 80-ih. Potpuno iskreno je govorio o svojim albumima iz perspektive zrelog, odraslog čoveka. Na pitanje o tome šta misli o obradama njegovih pesama od strane mladih izvodača, ističe da su neki od njih uspeli da ih pretoče u daleko kvalitetnije numere od originala.

Bludni sin
Orgije, sintetičke droge, večita nagađanja o tome da li je biseksualac ili homoseksualac, obilježili su Bouvijev uspeh koliko i akordi njegovih najpoznatijih numera. Pisalo se o njegovoj strasnoj vezi sa Igi Popom (Iggy Pop) i zajedničkim danima u Berlinu koje su provodili stvarajući muziku i vodeći ljubav. Nagađalo se da su im društvo često pravili: Mik Džeger (Mick Jagger), Brajan Ino (Brian Eno), Lu Rid (Lou Reed), Marijen Fejtful (Marianne Faithfull) i Anite Palenberg (Anita Pallenberg). Bovijeva kontroverznost nije se završavala na sceni ili u izboru partnera. Neke od njegovih legendarnih i podjednako omraženih izjava bila je ona da je Hitler bio prva pop zvezda, i one u kojima je ismevao šizofreniju, od koje je bolovao njegov stariji brat. Intrigantnost Bouvijeve ličnosti bila je toliko jaka, da je poslužila kao inspiracija za film Velvet Goldmine iz 1998. godine.

Upravo zbog toga je i njegov prvi brak sa Endži Bouvi (Angie Bowie) bio na meti tabloida. Uveliko se pisalo o Bouvijevim aferama sa muškarcima, ali i drugim ženama. Iako je zvanično brak trajao gotovo 10 godina, Bouvi i Endži su živeli zasebne živote, a spajao ih je sin, Dankan Džouns (Duncan Jones), rođen1971. godine, koji je danas poznati režiser. Kada je 1992. godine Bouvi sreo somalijsku lepoticu Iman, započeo je novi život. Ovaj super-par retko se pojavljuje u javnosti, uživajući u nekoj vrsti intime koju im pruža Menhetn. Iako je napisao pesmu I'm Affraid of Americans, danas sebe naziva Njujorčaninom, a za svoj 66. rođendan publici je poklonio najavu, a zatim i album The Next Day, koji je sniman u tajnosti. Počelo je još jedno poglavlje Bouvimanije. Jedino pravilo koje možemo primeniti na Bouvijevu karijeru jeste da je predviđanje njegovog sledećeg poteza uzaludan posao. Čak i kada to prihvatite, uspeće da vas šokira.

Ennio Morricone ~ Oskar za životno djelo

Kad je Ennio Morricone napisao muziku za legendarni vestern Dobar, loš, zao, osmislio je zvuk kakav dotad nije imao niti jedan vestern. U to doba, dok još nije bilo video-playera, filmska je muzika prizivala sjećanja na odgledane scene. A Morriconeov jezivi zvižduk i puščana paljba što su pratili lik Clinta Eastwooda upisali su se kao jedan od glazbenih simbola cijele dekade.

S tim u skladu, Akademija je dodijelila počasnog Oscara  Morriconeu. Uručio mu ga je upravo Clint Eastwood, prisjetivši se trenutka kad je prvi put začuo njegovu glazbu u ''Za šaku dolara''. ''Koji glumac ne bi želio ujahati u grad u pratnji takve muzike?'', tada je pomislio.

Talijanski je kompozitor izrazio zahvalu na materinjem jeziku svim rediteljima koji su imali vjere u njega, a Eastwood je prevodio njegove riječi.
Morricone je, između ostalog, u svom govoru izrazio oduševljene činejnicom da njegova skladba "The Ecstasy of Gold" otvara koncerete slavne Metallice. Ta se verzija melodije našla i na novom nosaču zvuka "We All Love Ennio Morricone" gdje su se izredali vrhunski glazbenici kao što su Celine Dion, Bruce Springsteen, Quincy Jones, Andrea Bocelli i drugi, kako bi svojim izvedbama odali počast veličini ovog filmskog skladatelja.

Enio Morikone (it. Ennio Morricone; rođen 10. novembra 1928. u Rimu, u Italiji) je proslavljeni italijanski kompozitor i dirigent. Njegov rani opus obuhvata simfonijsku i kamernu muziku, a ugled je gradio prvenstveno pišući muziku za film, ali i za pozorište i televiziju. Komponovao je i uredio partiture za više od 500 filmskih i televizijskih produkcija. Morikone se smatra jednim od najuticajnijih filmskih kompozitora sa kraja 1950-ih. Dobro je poznat po svojoj dugoročnoj saradnji sa međunarodno priznatim rediteljima kao što su Serđo Leone, Brajan de Palma, Bari Levinson (Barry Levinson) i Đuzepe Tornatore.

Napisao je svojstvene filmske partiture za Leonove špageti-vesterne (Spaghetti Westerns): Za šaku dolara (Fistful of Dollars, 1964); Za dolar više (For a Few Dollars More, 1965); Dobar, loš, zao (The Good, the Bad and the Ugly, 1966) i Bilo jednom na Divljem zapadu (Once Upon a Time in the West, 1968). 1980-ih Morikone komponuje partiture za: horor-film Džona Karpentera (John Carpenter), Stvor (The Thing, 1982); Leoneov Bilo jednom u Americi (Once Upon a Time in America,1984); Misiju (The Mission, 1986) Rolanda Žofea (Roland Joffé); De Palmine Nedodirljive (The Untouchables, 1987) i Kino "Paradiso" (Cinema Paradiso, 1988) Đuzepea Tornatorea.

Njegove novije kompozicije uključuju partiture za: Potpuni zaokret (U Turn, 1997) Olivera Stouna (Oliver Stone); Tornatoreove Legende o 1900 (The Legends of 1900, 1998) i Malena (Malèna, 2000), Misija na Marsu (Mission to Mars, 2000) Brajana de Palme; Fateless (2005) i Barija: kapija vetrova (Baarìa – La porta del vento, 2009). Enio Morikone je dobio dva Gremija (Grammy Award), dva Zlatna globusa (Golden Globe Award) i pet nagrada Entoni Eskuit za filmsku muziku od BAFTA-e u periodu od 1979-1992. Bio je nominovan za pet Oskara za najbolju muziku, originalnu muziku u periodu od 1979-2001. Morikone je dobio Počasnog Oskara u 2007 "za svoje veličanstvene i višestrane doprinose umetnosti filmske muzike". On je bio drugi kompozitor koji je dobio ovu nagradu poslije njenog uvođenja 1928 Morikone se rodio u Rimu kao sin Libere (Libera) i Marija (Mario) Morikonea, džez-trubača. Obrazovao se na Nacionalnoj akademiji Svete Sesilije (Accademia Nazionale di Santa Cecilia) za trubu, kompoziciju, horsku muziku, i horsko dirigovanje pod Gofredom Petrasijem (Goffredo Petrassi), koji je jako uticao na njega i kome je Morikone posvetio koncertne komade.
Morikone nije bio samo muzički napredan. Napisao je svoje prve kompozicije kad je imao 6 godina, ali je smišljeno ohrabrivan da razvija ovaj prirodni talenat i obučavan je da bude spreman da preuzme uloge oca, kako u kući, tako i na poslu.
Primoran od strane svog oca da uzme trubu, on je prvo otišao u Santa Sesiliju da uzima časove na instrumentu kad je imao 9 godina. Morikone je zvanično ušao u konzervatorijum 1940. sa 12 godina, upisavši četvorogodišnji program za harmoniju. Prema različitim izveštajima, on ga je završio ili za dve godine ili za šest meseci (približan datum). To su bile teške godine Drugog svetskog rata u žestoko bombardovanom "otvorenom gradu"; kompozitor je primetio da je ono što je najviše upamtio tih godina bila glad. Mnoge godine su provedeve u učenju, dajući mu izuzetan nivo tehničke sposobnosti da izloži svoju muziku. Njegova iskustva iz rata uticala su na mnoge njegove partiture za filmove u tom periodu.

Rihard Vagner

Rihard Vagner je bio jedan od najznačajnijih kompozitora poznog romantizma, i kao takav, i danas uživa svjetsku slavu genijalnog stvaraoca monumentalnih muzičkih drama.

Jedinstvena djela poput „Loengrin“, „Rajnsko zlato“, „Valkire“ ili „Sumrak bogova“ utemeljuju čitav jedan pravac u scenskoj umjetnosti.

200. rođendan Riharda Vagnera.  2013. godina predstavlja dvjestotu godišnjicu rođenja Riharda Vagnera.

Rihard Vagner biografija

Rihard Vagner je rođen 22. maja 1813. u Lajpcigu kao deveto dijete Fridriha i Johane Rozine Vagner i kršten je u crkvi Svetog Tomasa. Najveći dio svog djetinjstva i mladosti proveo je u Lajpcigu i Drezdenu. Zbog rane smrti oca i ponovne udaje svoje majke više puta se selio i s vremena na vrijeme su o njemu vodili računa rođaci.

Još kao učenik, Vagner je razvio veliko interesovanje za pesništvo i komponovanje. Prve časove teorije muzike održao mu je Kristijan Gotlib Miler, muzičar čuvenog lajpciškog Gevandhaus orkestra. 1831. Vagner upisuje Muzičku akademiju Univerziteta u Lajpcigu i pohađa nastavu komponovanja Kristijana Teodora Vajnlinga, ho rovođe crkve Svetog Tomasa. Betovenova opera „Fidelio“ inspirisala ga je da komponuje svoju prvu simfoniju.

Mladi muzičar je imao tek 17 godina kada je u pozorištu u Lajpcigu prvi put izvedeno njegovo delo sa uvertirom u B-duru. Tu je i sazrela njegova odluka da se bavi muzikom.

Između 1833. i 1839. radio je Vagner u Operama u Vircburgu, Magdeburgu, Keningsbergu i Rigi kao kapelan, dirigent i na drugim pozicijama. Kao i mnogim njegovim savremenicima primanja su mu jedva omogućavala da preživi, pa je stoga uzimao kredite kod imućnih građana.

Veoma zadužen, Vagner je 1839. pobegao u Pariz, ali je uspjeh koji je tamo očekivao izostao. Pod svijetla reflektora uspio je da dođe izvođenjem „Rijencija“ 1842. godine u Dvorskom pozorištu u Drezdenu. Postao je poznat kao operski kompozitor i preselio se u Drezden gde je dobio poziciju drugog kapelana. Nakon toga nastala su izuzetno poznata dela „Tanhojzer“ i „Loengrin“.

Kao ostrašćeni demokrata podržavao je građansku revoluciju, što ga je koštalo službe.

Uz pomoć Franca Lista pobegao je u egzil u Cirih, gde je nakon početnih poteškoća uspeo da ponovo ostvari uspeh. U Cirihu je, između ostalog, nastao jedan od njegovih najznačajnijih teorijskih spisa „Umetničko delo budućnosti“.

Pošto je primio vijest o amnestiji, vratio se u Zahsen da bi dirigovao uvertire za „Majstore pevače iz Nirnberga“. Uspjeh je u početku stizao sporo i postepeno. Dolaskom Angela Nojmana na mesto rukovodioca Gradskog pozorišta u Lajpcigu 1870. počinje zlatno doba Vagnerovih opera u Zahsenu.

Nakon što je poravnao Vagnerove dugove, mladi bavarski kralj Ludvig II dovodi umetnika 1864. u Minhen. Ovdje počinje doba njegovog neometanog stvaranja bez finansijskih poteškoća. Vagner se 1870. ženi po drugi put 24 godine mlađom Kozimom fon Bilov i zajedno se sele u Bajrot. Njihovo troje dece odraslo je u vili Vanfrid koju je Vagner sagradio 1874. Godine 1872. usledilo je polaganje kamena temeljca za izgradnju Vagnerove operske dvorane, čije je podizanje finansirao Ludvig II. Opera u Bajrotu svečano je otvorena 1876. uz premijerno izvođenje „Prstena Nibelunga“.

Rihard Vagner je umro 13. februara 1883. u Veneciji.

Cosima von Bulow (1837 – 1930) bila je vanbračna ćerka Franca Lista i grofice Marije d’Agoult. Bila je udata za dirigenta Hansa von Bulowa sa kojim je imala dvoje dece i koji je dirigovao dela Riharda Wagnera.

Ona se zaljubljuje u Wagnera, dobija sa njim čak troje vanbračne dece, pre nego što je napustila svog muža  i udala se za njega. Prvo su Vagner i Kozioma dobili ćerku, koju su nazvali Izolda, a zatim Evu i Zigfrida.

Živeli su u vili pored pored Lucerna. Priča se da je Vagner imao i u braku sa njom ljubavnice, ali je ostao sa njom do kraja života.

Kozima je u mnogome pomogla da se ustanovi festival u Bajrotu i nakon Vagnerove smrti bila zaduzena za njegovo funkcionisanje.